Czy zgadzasz się ze mną, że skalowanie jest jak używanie czarodziejskiej różdżki? Coś zwiększasz, coś pomniejszasz. Z małego, narysowanego prostokąta powstaje kilkumetrowy żywopłot. A dowolny ogród możesz upchnąć na małej kartce papieru. A teraz pomyśl o dwóch działaniach: mnożeniu i dzieleniu. Co bardziej kojarzy Ci się z powiększaniem, a co z pomniejszaniem?
Ze szczególną dedykacją dla moich uczniów ;).
Ile to będzie mieć na rysunku?
Skalowanie to pomniejszanie lub powiększanie rzeczywistych obiektów na rysunkach, aby zmieściły się na kartce papieru, zachowując jednocześnie właściwe proporcje.
Przykład: Masz narysować żywopłot o długości 3 m (czyli 300 cm). Aby narysować go w skali 1:10 musisz podzielić rzeczywistą długość przez 10. To oznacza, że na rysunku długość żywopłotu to 30 cm.
300 cm w skali 1:10 to 30 cm, bo 300:10=30
Kontynuujmy: A co, jeśli ten sam żywopłot musisz narysować w skali 1:20? Wówczas jego wymiar dzielisz przez 20. Żywopłot na rysunku ma długość 15 cm.
300 cm w skali 1:20 to 15 cm, bo 300:20=15
To jeszcze spróbujmy ze skalą 1:5. Już wiesz co robić – dzielisz wymiar żywopłotu przez 5. Wynik? Żywopłot na rysunku ma 60 cm.
300 cm w skali 1:5 to 15 cm, bo 300:5=60
Podsumowując: Nie kombinuj! To jest prostsze niż myślisz! Jeśli znasz wymiary jakiegoś obiektu w rzeczywistości, a musisz narysować go w określonej skali – dzielisz ten wymiar przez wartość skali. I tyle! (PS Pamiętaj o jednostkach!)
SKALA 1:Y
X w rzeczywistości
= X:Y na rysunku
Ile to będzie mieć w rzeczywistości?
A jeśli masz sytuację odwrotną? Masz projekt rabaty i teraz musisz ją wyznaczyć w terenie? Skoro przed chwilą dzieliliśmy, to teraz zrobimy coś odwrotnego – pomnożymy. Jeśli znasz wymiary jakiegoś obiektu na rysunku i chcesz go zbudować w rzeczywistości – mnożysz ten wymiar przez wartość skali.
I tak rabata, która na rysunku w skali 1:20 ma wymiary 40 × 60 cm, w rzeczywistości będzie mieć 800 × 1200 cm (czyli 8 × 12 m), bo obie wartości pomnożyliśmy przez 20.
SKALA 1:Y
X na rysunku
= X×Y w rzeczywistości
Mnożenie czy dzielenie?
Jak zapamiętać kiedy dzielimy, a kiedy mnożymy? Pomyśl o tym tak – co jest mniejsze, rysunek czy rabata? Wiadomo, że rysunek. Jeśli odczytujesz wartości z rysunku, musisz je „powiększyć”, czyli pomnożyć. Tak jak rozmnażasz rośliny – z jednej sadzonki masz całą rabatę.
A jeśli odczytujesz wartości z rzeczywistości i chcesz je upchnąć na rysunku, „pomniejszasz je”, czyli dzielisz. Tak jak dzielisz się cukierkami – gdy dostaniesz wielką paczkę cukierków i rozdasz znajomym, masz… mniejszą paczkę cukierków.
Różne skale w architekturze krajobrazu
W architekturze krajobrazu używamy różnych skal. Oto kilka przykładów:
- Ogród przydomowy – najczęściej rysujemy w skali 1:100. To pozwala łatwo planować ścieżki, rabaty czy rozmieszczenie drzew.
- Park miejski – duże parki mogą mieć kilka hektarów, więc stosuje się mniejsze skale, np. 1:500 lub 1:1000, aby cały teren zmieścił się na planie, ale nadal był czytelny.
- Mała architektura – pergole, altany czy fontanny często projektuje się w skali 1:25 lub 1:20, aby dokładnie pokazać szczegóły konstrukcji.
- Projekt budowlany zawsze przygotowujemy w skali 1:500. Taki jest wymóg prawny!
- Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego – rysunek planu sporządza się zazwyczaj w skali 1:1000.
Plakat
Żeby ułatwić Ci zapamiętanie tych informacji przygotowałam dla Ciebie plakat. Możesz go pobrać i wydrukować z naszego sklepu. Przeczytaj, przeanalizuj przykłady. Zwróć też uwagę na dodatkowe porady.
Na koniec jeszcze jedno zadanie. Jak to obliczyć? Płot ma w rzeczywistości długość 300 cm, a na rysunku 15 cm. Jaka to skala? Z plakatu wiesz, że 1:20, bo 300:15=20. Ale skąd wzięło się tam dzielenie?
Pełne rozwiązanie wygląda tak:15 cm × x = 300 cm
(gdzie niewiadoma x to skala, której szukamy)
x = 300 cm : 15 cm
(bo obie strony podzieliliśmy przez 15)
x = 20 cm
Skala rysunku to 1:20.
