Jakby się tak uważniej przyjrzeć możemy dojść do wniosku, że schody terenowe to rodzaj nawierzchni z dużą ilością krawężników, z których każdy kolejny jest umieszczony wyżej od poprzedniego. Oczywiście dotyczy to tylko niektórych typów schodów, ale być może takie porównanie ułatwi Ci zapamiętanie zasad budowy schodów. Bo przecież budowę nawierzchni już znasz.
Wpis zarówno dla uczniów, jak i budujących własny ogród.
Ilustrowany słownik
Zacznijmy od wyjaśnienia kilku pojęć. Czym jest policzek, a czym nosek schodów? Czym różni się stopnica od podstopnicy? Czym jest bieg, a czym spocznik? Wyjaśniam na plakacie.
Wymiary
Przy projektowaniu schodów terenowych istotne są proporcje między głębokością schodów a ich wysokością. Oblicza się je na podstawie tzw. zasady wygodnego kroku. Wrócimy do niej w innym wpisie, więc tutaj podaję najczęściej stosowane parametry. W schodach terenowych stosuje się stopnie o wysokości 8–12 cm i głębokości powyżej 40 cm.
Pierwszy krok
Anna Jantar śpiewała, że „najtrudniejszy pierwszy krok”. W przypadku schodów powiedziałabym, że najważniejszy fundament pod pierwszym stopniem. Musi być najmocniejszy, ponieważ trzyma całą konstrukcję. Pozostałe stopnie potrzebują mniejszego fundamentu lub nie potrzebuję go wcale, co możemy prześledzić na przykładach podanych poniżej.
Konstrukcja
Ziemne, żwirowe, brukowane
Jak wspomniałam we wstępie – niektóre typy schodów terenowych wyglądają jak szereg chodników, ułożonych jeden obok drugiego, z czego każdy kolejny jest podniesiony o kilkanaście centymetrów. Tak jest w przypadku luźno ułożonych głazów czy kłód (przestrzeń pomiędzy nimi to de facto nawierzchnia ziemna), schodów wypełnionych żwirem czy kostką brukową (drewnianą, kamienną czy betonową). Jak w przypadku nawierzchni – wypełnienie stopnicy możemy łączyć z dowolnym „krawężnikiem”. Może to być podłużne obrzeże (betonowe, kamienne) lub palisada (betonowa, kamienna, drewniana). Oto przykładowe rozwiązania:
Kamienne bloki
Inny sposób budowy schodów to układanie kamiennych bloków jeden na drugim z niewielkim zakładem (5 cm). Tu szczególne znaczenie będzie miał fundament pod pierwszym stopniem, ponieważ kolejne również się na nim opierają.
Schody betonowe wylewane na miejscu
Schody betonowe wylewane na miejscu mają zastosowanie przede wszystkim tam, gdzie występują duże różnice poziomów, skomplikowany przebieg w terenie lub potrzeba wykonania konstrukcji o niestandardowym kształcie. To dobre rozwiązanie, gdy schody mają jednocześnie pełnić funkcję konstrukcyjną (np. stabilizować nasyp) albo stanowić bazę pod okładzinę kamienną czy ceramiczną. Nie sprawdzą się natomiast tam, gdzie zależy nam na szybkiej realizacji i minimalnej ingerencji w teren. Problemem bywa też koszt robocizny oraz ryzyko błędów wykonawczych. Nie muszę chyba wspominać o kosztach środowiskowych (pisałam o nich w lekcji o betonie).
Jeszcze kilka zasad
Przy projektowaniu schodów należy wziąć pod uwagę jeszcze kilka zasad:
- Najniższy stopień wychodzi powyżej dochodzącej nawierzchni, najwyższy stopień wyrównany jest z dochodzącą nawierzchnią.
- Noski stopni powinny być zaokrąglone lub ścięte.
- Krawędzie schodów nie mogą być śliskie. Należy użyć odpowiednich materiałów lub wstawek antypoślizgowych.
- Spadki na schodach powinny mieścić się w zakresie 0,5-2%. Spadek powinien umożliwiać odpływ wody w dół schodów. Jeśli spocznik lub bieg schodów jest duży, należy zastosować odwodnienie liniowe lub punktowe.
- Wszystkie stopnie w jednym biegu powinny mieć identyczną wysokość.
- Przy dużych różnicach poziomów warto wprowadzać spoczniki co 8–12 stopni. Spocznik powinien być na tyle długi, aby wchodząc na niego jedną nogą, schodziło się drugą.
- Nie powinno projektować się pojedynczych stopni w terenie, gdyż stwarza to zagrodzenie potknięcia.
Plakat i przekroje do przerysowania
Rysunki pokazane w tej lekcji pochodzą z zeszytu ćwiczeń Mała architektura. Przekroje. Znajdziesz w nim wszystkie najważniejsze przekroje, rzuty i detale małej architektury, o których uczymy się w kwalifikacji OGR.04 i OGR.13 (i na studiach). Zachęcam nie tylko do ich przeanalizowania, ale również do przerysowania, najlepiej w odpowiedniej skali (np. 1:10) i z uwzględnieniem grubości linii. W ten sposób o wiele łatwiej będzie Ci je zapamiętać.
Przy zakupie zeszytu ćwiczeń otrzymasz również plakat w formacie A3 prezentujący najważniejsze nazwy omawianego elementu. Plakat dostępny jest również dla osób, które wykupiły dostęp do Narzędziownika.
A to jeszcze nie koniec! W Narzędziowniku znajdziesz również model schodów terenowych do wycięcia i złożenia.
