Czy ta bluzka pasuje do tych spodni? Ubrać ten sweter czy tamtą marynarkę? A jakie buty? Gdy wybierasz ubrania (szczególnie na specjalną okazję), komponujesz swój strój. Podobnie robisz wybierając plakaty do powieszenia na ścianie lub decydując, które zdjęcie umieścić na Instagramie. Umiejętność komponowania zdjęć, strojów czy przedmiotów w pokoju przydaje się w życiu codziennym i zawodowym, a w zawodach projektowych jest wręcz niezbędna.
Dlatego nie zrażaj się teorią w dzisiejszej lekcji – przez pewne pojęcia musimy po prostu przebrnąć. Potraktuj ten czas jako inwestycję, który zaprocentuje lepszym wyglądem, spójniejszym profilem w SM lub czaderskim pokojem.
Dla tych, co lubią chaos
Ale czy naprawdę jest to aż tak ważne? Czy nie mogę po prostu wrzucić na siebie tego, co mam pod ręką (i jest w miarę czyste). Przecież nie wygląd jest najważniejszy! I jakie znaczenie ma, jak powieszę plakaty w pokoju. To mój pokój i tylko ja je oglądam. A już na pewno nie dam się wkręcić w te „spójne” profile na IG, bo ja się narobię, a potem Meta wprowadzi jakieś zmiany i moja praca pójdzie do piachu…
Wiesz co? Całkowicie się z Tobą zgadzam! Gdy urządzasz swoją przestrzeń – rób co chcesz. Jeśli jednak chcesz się tym zajmować zawodowo, warto znać kilka sztuczek, które po prostu ułatwią Ci pracę. Zaufaj mi.
Kompozycja, elementy i czynniki kompozycji
No to lecimy. Kompozycja sposób ułożenia elementów tak, aby tworzyły harmonijną całość. W architekturze krajobrazu mówimy o aranżacji lub uporządkowaniu przestrzeni.
Kompozycję tworzymy z takich elementów jak punkty, linie, płaszczyzny i bryły. W architekturze krajobrazu elementami kompozycji mogą być pojedyncze rośliny lub ich gruby, elementy małej architektury, ukształtowanie terenu czy budynki.
Możemy użyć dowolnych elementów, najważniejsze są czynniki kompozycji, czyli relacje między poszczególnymi elementami. Na przykład zestawienie dwóch elementów o podobnym kształcie, ale różnych kolorach tworzy kontrast barwny. Możemy też zestawić dwa obiekty o takim samym kolorze, ale odmiennych kształtach. Wówczas również będziemy mieć do czynienia z kontrastem, ale kształtów. Skontrastować można też duże liście funkii z pierzastymi, drobnymi listkami paproci.
Relacje między elementami
Symetria i asymetria
Symetria to takie ułożenie elementów, aby te znajdujące się po prawej stronie były lustrzanym odbiciem tych po lewej. Nadaje kompozycji statykę i porządek. Może być odbierana jako zbyt pompatyczna i nudna.
Przeciwieństwem jest asymetria, która nadaje kompozycji dynamikę, ale może też sprawiać wrażenie bałaganu lub budzić niepokój.
Rytm
Rytm uzyskujemy poprzez powtórzenie elementów w przestrzeni, w określonych odstępach. Taki zabieg nadaje kompozycji dynamikę i wprowadza wrażenie ruchu.
Wyobraź sobie aleję drzew posadzonych w równych odstępach wzdłuż ścieżki. Regularne rozmieszczenie drzew tworzy rytmiczny układ, który kieruje wzrok wzdłuż ścieżki, wprowadzając poczucie porządku i ciągłości.
Akcent i dominanta
Akcent – podkreślenie (wyróżnienie) jakiegoś elementu, poprzez barwę, formę, rozmiar.
Dominanta – najważniejszy punkt, któremu podporządkowana jest cała kompozycja.
Koncentracja i rozproszenie
Koncentracja – elementy są zorganizowane w sposób, który przyciąga wzrok do jednego miejsca. W ogrodzie może to być fontanna, altana lub wyjątkowe drzewo, wokół którego skupione są inne elementy.
Rozproszenie oznacza układ, w którym elementy są rozłożone równomiernie lub chaotycznie w przestrzeni, bez wyraźnego punktu centralnego. Rośliny, ścieżki i inne elementy są rozmieszczone w sposób bardziej zrównoważony lub swobodny, bez jednego dominującego punktu.
Proporcje
Proporcje – współgranie poszczególnych części w całości.
Jeśli na dużym trawniku posadzimy niewielkie drzewko, będzie ono wyglądało na zagubione. Natomiast duże, rozłożyste drzewo zbalansuje otwarty obszar, tworząc proporcjonalne wnętrze ogrodowe.
Z drugiej strony, w małym ogrodzie bardzo duże drzewa mogą przytłoczyć. Ogród będzie wydawał się ciasny i zamknięty. W tym wypadku lepiej sprawdzą się krzewy i byliny.
Rodzaje kompozycji
Kompozycja statyczna
Kompozycja statyczna to układ elementów, który charakteryzuje się równowagą, spokojem i stabilnością. Opiera się na harmonii i symetrii, co sprawia, że elementy przestrzenne wydają się nieruchome.
Efekt ten był stosowany często w ogrodach formalnych, np. klasycznych ogrodach francuskich. Zastosowano tam symetryczne rozmieszczenie żywopłotów, fontann i kwietników oraz regularne kształty, takie jak okręgi, kwadraty czy prostokąty.
Kompozycja dynamiczna
Kompozycja dynamiczna to taki układ elementów, który sprawia wrażenie ruchu, energii i aktywności. W przeciwieństwie do kompozycji statycznej, kompozycja dynamiczna wprowadza uczucie zmienności, napięcia i kierunkowości.
Dynamikę możemy uzyskać poprzez wprowadzenie ścieżek w kształcie fal, krzywych lub zakręconych, asymetryczne rozmieszczenie elementów, linie skośne, różnice poziomów, wodne kaskady.
Kompozycja otwarta
Kompozycja otwarta to układ elementów, który sprawia wrażenie, że przestrzeń lub obraz wykraczają poza granice projektu. Elementy są rozmieszczone w taki sposób, że sugerują, iż istnieje coś więcej poza widoczną częścią przestrzeni.
Ogrody zaprojektowane w stylu naturalistycznym, gdzie ścieżki prowadzą w nieznane lub gdzie roślinność „wypływa” poza formalne granice, tworzą wrażenie kompozycji otwartej.
Kompozycja zamknięta
Kompozycja zamknięta to układ elementów w obrębie określonych granic, który tworzy spójną, zorganizowaną całość. Tego typu kompozycja często daje poczucie pełności, porządku i stabilności, a jej granice są jasno określone.
Ogród w stylu formalnym, np. klasyczne ogrody francuskie, z wyraźnymi granicami, symetrycznym układem roślinności, ścieżkami i fontannami, jest przykładem kompozycji zamkniętej.
Zmienność kompozycji w czasie
Wnętrza krajobrazowe charakteryzują się dużą zmiennością. Ogród zupełnie inaczej wygląda w dzień, a inaczej w nocy (zmienność dobowa), inaczej latem niż zimą (zmienność sezonowa), zaraz po założeniu i po kilku lub kilkunastu latach (zmienność wieloletnia), a nawet w czasie, gdy jest słoneczna pogoda i gdy słońce schowa się za chmurami (zmienność chwilowa).
Projektując musimy to uwzględnić, aby nasza kompozycja zawsze wyglądała korzystnie.
Ogród jak obraz
Za dużo? Za trudne? Spróbujmy jeszcze inaczej. Wyobraź sobie, że ogród to obraz. Fotografia. Wybierz fragment ogrodu (przydaje się tutaj podział na pokoje ogrodowe) i zrób mu zdjęcie. Co się stanie jeśli wrzucisz to zdjęcie na SM? Czy przykuje wzrok czy będzie jednym z kolejnych zdjęć do przeskrolowania? Czy jest na nim coś, co zatrzyma kogoś na chwilę (jakiś akcent)? Czy jest to przyjemny widok? Czy elementy na zdjęciu układają się w harmonijną całość? Czy są do siebie podobne, a może kontrastują? Czy zdjęcie jest ciekawe czy mdłe i nijakie?
Poszukaj w Internecie różnych zdjęć ogrodów i spróbuj przeanalizować je pod kątem tego, co opowiedziałam Ci w tej lekcji. Czy jest to kompozycja otwarta czy zamknięta? Dynamiczna czy statyczna? Jak będzie zmieniać się w czasie? Jakie elementy dominują? A może są tam tylko akcenty? Jakie są proporcje miedzy elementami? Czy kompozycja jest symetryczna czy asymetryczna?
