Drewno jest bardzo wdzięcznym materiałem budowlanym, ponieważ jest stosunkowo łatwe w obróbce. Na zajęciach praktycznych uczymy się posługiwania zarówno narzędziami do obróbki ręcznej, jak i elektronarzędziami. Najważniejsze omówię w tym wpisie. Jeśli jeszcze tego nie zrobił_ś, koniecznie zacznij od przeczytania wpisu o właściwościach drewna.
Wszystkie zdjęcia w tym wpisie pochodzą ze strony narzedziak.pl.
Mierzenie i znakowanie
Drewno wiele wybacza, ale nie wszystko. Drobne nierówności można przeszlifować, ale zbyt krótkiej listewki już nie przedłużysz. Zresztą ze zbyt długą też może być problem, jeśli pomyłka jest niewielka i musisz dociąć np. 2 mm. Do wykonania pomiarów używamy standardowej miarki zwijanej i liniałów różnego rodzaju. Do wyznaczania kątów – kątowników stałych i nastawnych (takich, w których można zmieniać kąt).
Do pomiarów zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości używamy suwmiarki. Dużym ułatwieniem jest suwmiarka elektroniczna.
Wymiary zaznaczamy ołówkiem lub nożem czy rysikiem traserskim. Punkty zaznaczamy punktakiem, który wbijamy lekko młotkiem. Ważne jest, aby po wymierzeniu zaznaczyć odpad (np. ukośnymi kreskami) oraz stronę licową (tą najładniejszą. Oznaczamy ją pętelką).
Bardzo ważne jest również uwzględnienie szerokości rzazu, czyli grubości piły, którą będziemy ciąć (a te potrafią się znacznie różnić w zależności od rodzaju piły). Jeśli mamy mało materiału lub jest wyjątkowo cenny lepiej sprawdzić wymiar na próbnej listewce. Mierzymy, zaznaczamy, ustawiamy piłę, tniemy i mierzymy ponownie. Jeśli wymiar się zgadza, tniemy docelowy materiał. Jeśli nie, korygujemy i znów sprawdzamy na listewce.
Unieruchomianie
Obrabiany kawałek drewna musi być solidnie przymocowany. Służą do tego różnego rodzaju imadła i ściski.
Piłowanie
Piły dzielimy na ręczne i mechaniczne. Niektóre z nich przeznaczone są do cięcia wzdłuż włókien, inne w poprzek (ponownie odsyłam Cię do wpisu o właściwościach drewna).
Piły ręczne
Płatnica zazwyczaj służy do cięcia wzdłuż włókien drewna, czyli do rozłupywania drewna na płaty. Ma rozwarte zęby, ustawione naprzemiennie na boki. Przez to rzaz jest szerszy niż sam brzeszczot, co zapobiega klinowaniu się narzędzia. W piłach do cięcia poprzecznego zęby są drobniejsze i strome (pochylone do przodu). Często stosuje się piły uniwersalne, które mogą służyć zarówno do cięcia wzdłuż, jak i w poprzek.
Grzbietnica ma brzeszczot wzmocniony paskiem stali, co zwiększa jej sztywność, ale uniemożliwia wykonanie głębokich cięć. Służy przede wszystkim do wycinania gniazd i czopów.
Piła włosowa składa się z wąskiego (jak włos) ostrza zamocowanego w ramie. Taka konstrukcja pozwala na zmianę kierunku cięcia i cięcie po liniach krzywych, np. przy wycinaniu jakiegoś elementu.
Piła kabłąkowa to ręczna piła z wąskim, wymiennym brzeszczotem napiętym w metalowej lub drewnianej ramie (kabłąku). Stosuje się ją przede wszystkim do cięcia drewna, zwłaszcza gałęzi i niewielkich pni.
Piły japońskie zasługują na osobny punkt. Różnią się od europejskich nie tylko kształtem, ale też sposobem cięcia. Cięcie następuje tylko w momencie pociągania piły do siebie, a nie podczas ciągnięcia i pchania, jak w piłach europejskich. Dzięki temu mogą być cieńsze, lżejsze i gładsze. Tną szybko i precyzyjnie, a ich rzaz jest wyjątkowo wąski. Rozróżniamy trzy główne rodzaje pił japońskich – kataba jest piłą uniwersalną, ryoba ma dwustronny brzeszczot (jeden do cięcia wzdłuż, a drugi w poprzek), a dozuki jest odpowiednikiem naszej grzbietnicy.
Pilarki
W przypadku elektronarzędzi mówimy częściej o pilarkach niż piłach, a najczęściej używamy potocznych nazw, takich jak wyrzynarka czy ukośnica. Oddają one zresztą całkiem dobrze przeznaczenie tych urządzeń.
Wyrzynarka posiada drobno ząbkowany brzeszczot, który tnie szybkimi ruchami w górę. Podobnie jak piła włosowa może ciąć po liniach krzywych i wycinania (wyrzynania) skomplikowanych kształtów lub, jak grzbietnica, do robienia nacięć. Wyrzynarki mogą być ręczne lub stolikowe.
Piła tarczowa i pilarka stołowa służą przede wszystkim do cięcia po linii prostej. Cięcie odbywa się poprzez szybkie obroty tarczy tnącej. Tarcze mogą być wymieniane, dzięki czemu możemy jej używać zarówno do cięcia wzdłuż, jak i w poprzek włókien. Ona również występuje w wersji ręcznej i stolikowej. Pilarka stolikowa wyposażona jest w prowadnice, co pozwala na powtarzalne i precyzyjne cięcie. Jeśli pilarka wyposażona jest w duży stół, umożliwia cięcie płyt. Dodatkowo tarczę tnącą można ustawić pod kątem, dzięki czemu uzyskujemy tzw. cięcie kątowe (poprzeczne lub wzdłużne). Regulować można również głębokość cięcia, więc możemy przecinać deski czy krawędziaki na wylot lub tylko je nacinać tworząc rowki.