Dobór roślin do projektu nie jest rzeczą prostą. Do wyboru masz drzewa, krzewy, krzewinki, pnącza, byliny, rośliny jednoroczne i dwuletnie… Jedne mają wielkie, błyszczące liście, inne drobne, szarawe. Kwitną w różnych porach, na różne kolory. Niektóre dają owoce, inne przebarwiają się na jesień, jeszcze inne długo zimą utrzymują liście na gałęziach.
Sporo tego! Od czego zacząć? Co dobrać najpierw – duże drzewa czy najmniejsze rośliny na rabaty? Co uwzględnić w pierwszej kolejności – wielkość czy kolor kwiatów, a może rodzaj gleby? Wiem, że może to być przytłaczające, ale spokojnie. Poradzimy sobie! Na początek jedna ważna wiadomość – nie zaczynaj od gatunków.
Krok 1: Analizy przedprojektowe
Zanim zaczniemy cokolwiek projektować dobrze byłoby ustalić, po co to robimy. Jakich roślin potrzebujemy w ogrodzie? Czemu mają służyć? Tylko dekoracji – wówczas skupiamy się na najbardziej ozdobnych. A może mają też pełnić funkcje osłonowe, np. stanowić barierę dla wiatru lub wścibskich sąsiadów – stawiamy na żywopłoty. Jeśli projektujemy dla klienta z dziećmi, sadzimy rośliny, które nie są trujące. Dla psa zostawiamy wolną przestrzeń między ogrodzeniem, a żywopłotem, żeby mógł biegać, jak to psy mają w zwyczaju. Czyli po pierwsze – czemu mają służyć te rośliny! Takich informacji dostarczy nam wywiad z przyszłymi użytkownikami.
Na etapie analiz musimy też sprawdzić, jakie mamy warunki – czy gleba jest gliniasta czy piaszczysta, jakie ma PH, czy stanowisko jest nasłonecznione czy zacienione, a nawet w jakiej części Polski znajduje się teren (a dokładniej mówiąc w jakiej strefie mrozoodporności). O wszystkim tym pisałam w lekcji o analizie terenu.
Krok 2: Zaczynamy od szkieletu
Drzewa i krzewy stanowią szkielet ogrodu. Dlatego dobór roślin zaczynamy od nich. Są to rośliny, których będzie najmniej (jeśli chodzi o liczbę sadzonek), ale jednocześnie tworzą największą masę. Zacznij od drzew, to nasza baza. Później przejdź do krzewów i uzupełnij nimi przestrzeń między drzewami.
W następnej kolejności zaplanuj rabaty bylinowe, rośliny okrywowe i trawniki. Wypełnij nimi puste przestrzenie.
Na koniec zostaw sobie rośliny jednoroczne. To taka wisienka na torcie!
Krok 3: Kompozycja. Bryły
Niezależnie od tego czy projektujemy układ drzew i krzewów w ogrodzie czy rabatę bylinową postępujemy podobnie. Zaczynamy od brył, od tego jak będzie wyglądał nasz ogród w ogólnym odbiorze. Myślimy kategoriami – duże drzewo, niski żywopłot, pnącze na ścianę i rząd krzewów wzdłuż ogrodzenia.
Spróbuj to narysować – widok z przodu lub wzdłuż ogrodzenia. Jeśli jeszcze nie czujesz się na siłach możesz skorzystać z roślinnych wycinanek, które dla Ciebie przygotowałam – wytnij widoki drzew i ułóż na kartce. Przestawiaj je tak długo aż uzyskasz zadowalający efekt. Przypatrz się uważnie swojej kompozycji. Czy czegoś brakuje? A może jest za dużo? Czy chcesz coś dodać, a może zmienić ustawienie? Jaki efekt chcesz uzyskać – statyczną symetrię i ład czy asymetryczną dynamikę i odrobinę szaleństwa? Jak rozbić monotonię żywopłotu?
Gdy widok będzie gotowy spróbuj narysować rzut na jego podstawie. Zdecyduj, które rośliny muszą rosnąć bliżej, a które dalej. Niektórzy wolą pracować najpierw na rzucie, a dopiero potem przenosić układ na elewację. Tak naprawdę to praca w dwóch kierunkach, taki ping-pong. Rysujesz widok z boku, przenosić na rzut, coś nie zgadza, poprawiasz, nanosisz poprawki na widoku, znów coś nie działa, poprawiasz na widoku, przenosisz poprawki na rzut itd. Aż do uzyskania zadowalającego wyniku. (Jeśli nadal masz z tym problem zrób sobie powtórkę lekcji o rzutach i widokach).
Krok 4: Kompozycja. Kolory i detale
Kompozycję tworzymy nie tylko przez dobór elementów o różnych wysokościach lub pokroju. Jak wiesz z lekcji o barwie, możemy stworzyć kompozycję monochromatyczną lub kontrastową. Kontrast możemy uzyskać przez połączenie dużych, „architektonicznych” liści, z drobnymi pierzastymi.
Zastanów się jaki efekt chcesz uzyskać i pokaż to na rysunku. Kolor – to proste, kredki w ruch. Fakturę trudniej pokazać, ale jest to możliwe – zobacz rzut narysowany w poprzednim kroku. Niektóre rośliny są widocznie bardziej „włochate”, a inne „kolczaste”.
Krok 5: Dobór gatunkowy
I dopiero tutaj dochodzimy do konkretnych gatunków. Dla ułatwienia ustalmy, że projektujesz rabatę bylinową. Na przykład taką, jaka została pokazana w widoku w kroku 3. Z rysunku wynika, że potrzebujesz:
- 1 krzew o pokroju drzewkowatym
- 2 duże byliny o pokroju wyprostowanym
- 2 średnie byliny o pokroju swobodnym
- 2 m niskich, płożących bylin
Całość chcesz uzyskać w stonowanej, zimnej kolorystyce (kwiaty niebieskie, fioletowe, różowe). A, no i z wcześniejszych analiz wynika, że rośliny muszą dobrze czuć się w słońcu i nie mają dużych wymagań jeśli chodzi o wodę.
Mając taką listę zaczynamy szukać konkretnych gatunków. Każdy ma swoją ulubioną metodę i system. Polecę Ci 3, a Ty sam/a zdecyduj, jak pracuje Ci się najlepiej.
Zestawienia
W katalogach i albumach z roślinami często znajdziesz różnego rodzaju zestawienia – rośliny na stanowiska słoneczne, rośliny znoszące okresowe zalewanie, rośliny o białych kwiatach, rośliny kwitnące późnym latem itd. Możesz oczywiście przeglądać je po kolei. Ale jest tego tak dużo… Tu stosujemy zasadę lejka. Wyobraź sobie taki gigantyczny lejek, do którego wrzucamy dużo różnych roślin, ale na wybór znacznie się zwęża.
Najpierw sprawdź listę roślin odpowiednich na Twoje warunki siedliskowe. Później z nich wybierz te, które mają odpowiednią wysokość i pokrój. A dopiero z tej zawężonej listy – gatunki, które spełniają założone wymogi dekoracyjne (kształt liści, kolor i pora kwitnienia). Albo na odwrót – z krzewów o pokroju drzewkowatym wybierasz te, które kwitną na biało lub różowo i które znoszą bardziej suchą glebę.
W katalogach znajdziesz bardzo dużo roślin, więc trudno operować zestawieniami, jeśli masz kilka różnych wymogów. Jeśli masz ograniczoną liczbę roślin – na przykład gdy chcesz skorzystać tylko z tych roślin, których uczysz się do egzaminu – możesz stworzyć własne zestawienia lub skorzystać z tych, które dla Ciebie przygotowałam. Jak z nimi pracować dowiesz się z wpisu Narzędzia do pracy z roślinami.
Karciany katalog
Drugą metodą jest stworzenie sobie katalogu w wersji karcianej. Oczywiście dotyczy to tylko sytuacji, gdy masz ograniczoną liczbę roślin. Czym jest karciany katalog. To Twój własny, osobisty katalog, który tworzyć ucząc się roślin. Każda roślina ma swoją kartę, na której umieszczasz rysunki, zdjęcia i wszystkie niezbędne informacje.
I znów przechodzimy do lejka. Wybierając rośliny do swojego projektu rozłóż wszystkie karty. Podobnie jak w przypadku zestawień – z wszystkich kart wybierz te, które spełniają pierwszy wymóg, np. mają odpowiedni pokrój. Z tych kart wybierz te, które spełniają kolejny wymóg, np. kwitną na biało lub różowo i odrzuć pozostałe. I tak do końca, aż zostaniesz z roślinami, które spełniają wszystkie wymogi jednocześnie! Ponownie zapraszam na stronę Narzędzia do pracy z roślinami.
E-katalogi
Korzystanie z kart roślin lub zestawień i zasady lejka jest sporym ułatwieniem, ale wciąż to bardzo dużo pracy. I tu z pomocą przychodzą wyszukiwarki roślin, które pozwalają wpisać wszystkie wymagane parametry w jednym momencie. Wystarczy kliknąć SZUKAJ, by otrzymać listę roślin, które zarówno spełniają wymagania siedliskowe, jak i dekoracyjne.
Najbardziej kompleksowym katalogiem roślin jest e-katalogroslin.pl Związku Szkółkarzy Polskich. Znajdziesz w nim prawie 11.000 roślin. Zobacz, jak wiele różnych parametrów można określić podczas przeszukiwania katalogu (zmieściła się tylko część).
