Po krótkim przeglądzie rodzajów nawierzchni czas na konkrety. Jak wykonujemy nawierzchnie z poszczególnych materiałów? Z jakich warstw składa się podbudowa i co na to wpływa? Jakiego sprzętu będziemy potrzebować? Co musimy zrobić, krok po kroku?
Informacje, które znajdziesz tutaj, mogą pomóc Ci w budowie ścieżki lub tarasu w ogrodzie (do drewnianych tarasów też dojdziemy, ale w innym wpisie). Z perspektywy osoby zdającej egzamin z OGR.04 to chyba najważniejszy wpis na tej stronie!
Ilustrowany słownik
Na początek – podstawowe pojęcia związane z budową nawierzchni.
Podbudowa
W największym skrócie możemy powiedzieć, że przekrój nawierzchni wygląda następująco – na dno koryta wsypujemy tłuczeń, później warstwę klińca, a na to właściwą nawierzchnię. Jeśli chcemy ułożyć kostki lub płyty, bezpośrednio pod nimi potrzebujemy jeszcze warstwy piasku. I to w zasadzie wszystko, co musimy zapamiętać!
Oczywiście nie jest to takie proste. Ilość warstw i ich głębokość zależą przede wszystkim od dwóch czynników: sposobu użytkowania i gleby, na której układamy nawierzchnię. Im większe obciążenie i im słabsza (mniej przepuszczalna) gleba tym warstwa tłucznia musi być większa.
Prześledźmy to na konkretnych przykładach.
Nawierzchnie nieutwardzone
Nawierzchnie gruntowe
Nawierzchnię gruntową wykonuje się z… gruntu, czyli ziemi. Czasami wystarczy tylko ubić ścieżkę o odpowiedniej szerokości. Jednak jeśli ziemia jest zbyt gliniasta musimy dodać trochę piasku, a jeśli zbyt piaszczysta – gliny. Idealne proporcje to 30% gliny i 70% piasku. Czasami do tej mieszanki dodaje się dodatkowo cement, wapno lub lepiszcza bitumiczne, aby jeszcze lepiej ustabilizować nawierzchnię. Jeśli grunt jest nieprzepuszczalny zaleca się wykonanie drenażu z pospółki lub tłucznia.
Nawierzchnie żwirowe
Nawierzchnie żwirowe wykonujemy na podbudowie z tłucznia lub grubego żwiru. Im mniej przepuszczalny grunt, tym grubsza warstwa tłucznia. Dodatkowo możemy zastosować kliniec, który zwiększa stabilizację nawierzchni.
Nawierzchnie utwardzone przepuszczalne
Jeśli potrzebujemy nawierzchni utwardzonej, ale chcemy była przepuszczalna mamy kilka rozwiązań:
Z geokratą
Przepuszczalna nawierzchnia stabilizowana geokratą, która utrzymuje kruszywo lub glebę w miejscu i zapobiega koleinowaniu. Może być zielona (z trawą) lub mineralna.
Nawierzchnia mineralno-żywiczna
Mieszanka kruszywa i żywicy tworząca gładką, przepuszczalną i estetyczną powierzchnię. Odporna na ścieranie, często stosowana na ścieżkach i placach.
Z ażurowych płyt betonowych
Płyty z otworami wypełnianymi ziemią lub kruszywem. Stabilna, a jednocześnie częściowo przepuszczalna i umożliwiająca zazielenienie.
Z betonu jamistego
Beton o porowatej strukturze, przez który woda swobodnie przenika do gruntu. Ogranicza spływ powierzchniowy i powstawanie kałuż.
Nawierzchnie utwardzone nieprzepuszczalna
Z małych elementów
Nawierzchnia z kostki lub płyt to już nasz klasyk, czyli wszystkie warstwy – tłuczeń (o różnej grubości w zależności od rodzaju gruntu i przeznaczenia nawierzchni), kliniec, piasek i właściwa nawierzchnia. Podsypka piaskowa może być z dodatkiem cementu, dla lepszej stabilizacji.
Szczeliny między kostkami lub płytami wypełniamy piaskiem lub drobnym żwirem. Możemy to zrobić przez zamiatanie szczotką suchego piasku lub zamiatanie na mokro, czyli tzw. zamulanie.
Wylewane na miejscu
Innym rozwiązaniem jest wylanie betonu na miejscu. Tworzy się jednolita, bardzo trwała nawierzchnia, która jest odporna na duże obciążenia, ale wymaga dylatacji, by ograniczyć pękanie.
Przykładem nawierzchni wylewanej jest również asfalt i nawierzchnie syntetyczne, np. na placach zabaw.
Nawierzchnie drewniane
Osobnym tematem są nawierzchnie drewniane, głównie tarasy i podesty. Wrócimy do nich w innej lekcji.
Obrzeża
Omówiliśmy podstawowe typy nawierzchni, więc teraz czas na krawężniki. Ich zadaniem jest utrzymanie ścieżki w ryzach. Zapobiegają rozjeżdżaniu się kostek na boki, zatrzymują żwir, zapobiegają wsypywaniu się ziemi lub przerastaniu roślin. Mogą być wykonane z takich samych materiałów jak ścieżki – kamienia, cegły, betonu, drewna, ale też z metalu lub plastiku. Rodzaj krawężnika dobieramy do typu nawierzchni – powinien pasować stylem, ale też musi spełniać swoją podstawową funkcję, o której pisałam przed chwilą.
Oto kilka przykładów:
Plakat i przekroje do przerysowania
Rysunki pokazane w tej lekcji pochodzą z zeszytu ćwiczeń Mała architektura. Przekroje. Znajdziesz w nim wszystkie najważniejsze przekroje, rzuty i detale małej architektury, o których uczymy się w kwalifikacji OGR.04, OGR.13 (i na studiach). Zachęcam nie tylko do ich przeanalizowania, ale również do przerysowania, najlepiej w odpowiedniej skali (np. 1:10) i z uwzględnieniem grubości linii. W ten sposób o wiele łatwiej będzie Ci je zapamiętać.
Przy zakupie zeszytu ćwiczeń otrzymasz również plakat w formacie A3 prezentujący najważniejsze nazwy omawianego elementu. Plakat dostępny jest również dla osób, które wykupiły dostęp do Narzędziownika.
