Jak uczyć projektowania

jak uczyć

Jak uczyć projektowania? To pytanie jest tak samo trudne, jak inne, często zadawane architektom: Jak projektujesz? Ilu projektantów, tyle sposobów. I tak, jak każdy architekt ma swoje metody tworzenia koncepcji, tak każdy nauczyciel ma swoje pomysły na poprowadzenie uczniów. (Dlatego jeśli tylko jest taka możliwość warto zmieniać prowadzących w klasie, aby uczniowie mogli zobaczyć różne podejścia). Nie podam Ci więc najlepszego przepisu na przeprowadzenie lekcji o projektowaniu. Ale podpowiem parę ćwiczeń, które można wykorzystać w trakcie zajęć.

Dzisiejszy wpis kieruję przede wszystkim do nauczycieli, którzy zastanawiają się, jak najlepiej przeprowadzić uczniów przez proces projektowy.

Analizy przedprojektowe

Ćwiczenie 1: Przeprowadzenie analizy terenu, uwarunkowań prawnych i potrzeb przyszłych użytkowników.

Zanim przejdziemy do projektu, musimy zacząć od kilku analiz. Opowiadałam o nich szczegółowo w innych lekcjach, poniżej zamieszczam linki. Zawsze zachęcam do tego, aby nanieść wyniki analiz na mapę swojego terenu. Będziemy do niej wracać. Na stronach podanych poniżej znajdziesz tabelki, które możesz wykorzystać. Szczególnie ciekawe może być dla uczniów badanie potrzeb klientów. Kilka pomysłów jak to zrobić zamieściłam w lekcji o przyszłych użytkownikach (czyli analizy 3).

Ćwiczenie 2: Moodboard (z tym ostrożnie)

We wpisie o analizie potrzeb klienta wspomniałam o moodboardzie. Tu jednak zalecam ostrożność. Na etapie przedprojektowym warto skupić się na ogólnym wrażeniu, stylu ogrodu, a nie poszczególnych elementach wyposażenia. Uczniowie mogą mieć tendencję, aby fiksować się na przedmiotach, które zobaczą na zdjęciach i będą próbować wcisnąć je na siłę do projektu, nawet jeśli późniejsze analizy wykażą, że potrzebne są zupełnie inne.

Projekt koncepcyjny

Ćwiczenie 3: Podział na strefy funkcjonalno-użytkowe

To bardzo ważny etap projektowania, który może sprawić uczniom sporo problemów. Warto więc rozłożyć go na mniejsze kroki. Metoda, którą przedstawiam poniżej to sposób, którego sama używam projektując.

KROK 1: CZASOWNIKI

W tym kroku zachęcam uczniów (lub klientów) do wypisania, co chcą ROBIĆ w swoim ogrodzie. Nie, co chcą tam mieć, tylko jakie czynności będą wykonywać. Czasowniki! Oczywiście pod uwagę bierzemy nie tylko swoje potrzeby, ale i innych przyszłych użytkowników ogrodu. Wszystkie odpowiedzi umieszczamy na małych karteczkach zachowując zasadę – jedna czynność na jedną kartkę. (Lista może mieć formę rysunkową, jak poniżej).

KROK 2: PRZEGRUPOWANIE

W poprzednim kroku ustaliliśmy, co klient chce robić na swojej działce. Nie wszystko można robić wszędzie. Czasem użytkownicy mogą sobie przeszkadzać. Dlatego tak ważne jest, aby mądrze podzielić przestrzeń na strefy. W tym kroku grupujemy czynności z poprzedniego ćwiczenia, łącząc te o podobnych charakterze. Każdej grupie można nadać jakąś nazwę. Przepisujemy nazwy grup na mniejsze kartki – jedna kartka na jedną grupę. Przykładowe strefy w ogrodzie przydomowym to ogród użytkowy, strefa relaksu, zabawy ruchowe, przedogródek (ogród reprezentacyjny). W ogrodzie przedszkolnym można wprowadzić strefy zabaw ruchowych, społecznych, konstrukcyjnych, prac ogrodowych i krąg spotkań.

KROK 3: STREFOWANIE

Rozmieszczenie stref w ogrodzie nie jest prostą sprawą. Kartki z nazwami grup należy umieścić na planie ogrodu. Przekładamy kartki dopóty, dopóki nie znajdziemy najlepszego rozwiązania. Jeśli ćwiczenie poprzedziła analiza przedprojektowa (a powinna!), przypomnij uczniom, aby uwzględnili jej wyniki w rozmieszczaniu stref. Dobrą praktyką jest ponowne wyjście w teren i zaznaczenie stref, np. przy pomocy sznurka. Czy są wystarczająco duże? Czy ich rozmieszczenie jest optymalne? Wszystkie przemyślenia nanosimy na mapę.

Ćwiczenie 4: Kompozycja

Nie będę udawać, że jestem mistrzem kompozycji. Lubię porządek, dlatego przekonuje mnie metoda, którą w swoich książkach opisywał John Brookes (jeśli tylko masz możliwość zakupienia jego książek w rozsądnej cenie – zrób to). Podobnie pracuje Lisa Nunamaker i, w przeciwieństwie do Brooksa, jej wskazówki możesz poczytać za darmo na jej stronie Paper Garden Workshop.

Ćwiczenie 5: Katalog elementów ogrodowych

To ćwiczenie celowo umieszczam w tym miejscu, po analizach, po strefowaniu i po ćwiczeniach z kompozycji. Dobór elementów małej architektury i roślinności to jeden z ostatnich etapów pracy, a nie pierwszy (jak to ma miejsce w przypadku ogrodów tworzonych przez nie-projektantów). To powiedziawszy zachęcam do wyciągnięcia katalogów, książek i magazynów branżowych lub pogrzebania w internecie (na co pewnie chętniej przystaną uczniowie). Wybieramy te elementy, które najlepiej sprawdzą się w projekcie.

Aby ułatwić uczniom pracę z tymi elementami zachęcam do narysowania rzutów w odpowiedniej skali i ustawienie ich na planie ogrodu. A dalej bawimy się jak domkiem dla lalek. Przestawiamy elementy tak długo, aż znajdziemy optymalny układ.

Ćwiczenie 6: Dobór roślin

Tak samo jak z elementami małej architektury możemy pracować nad kompozycją roślinności. Zachęcam, żeby zacząć od ogółu, czyli typów roślin (żywopłot, drzewo, grupa krzewów, rabata bylinowa), a dopiero na późniejszym etapie przejść do gatunków. Oczywiście możemy też pracować na widoku z boku, jeśli dla kogoś będzie to łatwiejsze. A idealnie byłoby pracować z modelami 3D.

Dobór roślin jest na tyle istotną kwestią w całym procesie projektowym, że z pewnością nie wystarczy jedno ćwiczenie. Więcej na ten temat przeczytasz we wpisie Jak dobierać rośliny. Zachęcam również do zapoznania się z Narzędzia pomocne w doborze roślin.

Projekt budowalny

Ćwiczenie 7: Czy potrzebuję projektu budowlanego

Uważam, że warto pokazać uczniom jak wygląda projekt budowlany. A w zasadzie dwa, dla porównania. Jeden, wymagający zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych i drugi, wymagający pozwolenia na budowę. Nie robię z uczniami projektów budowlanych, ale w zamian proponuję ćwiczenie, które zmusza do liźnięcia tematu.

Rozdaj uczniom fragment Prawa Budowlanego, a dokładniej mówiąc art. 29. W tabelce wypisujemy wszystkie elementy, które chcemy wprowadzić w naszym projekcie (oczywiście bez roślinności czy nawierzchni) i czytamy (a w zasadzie przelatujemy wzrokiem i zatrzymujemy się na fragmentach, które nas dotyczą). W kratkach z boku oznaczamy co wymaga tylko zgłoszenia, co nie wymaga ani zgłoszenia, ani pozwolenia. Teoretycznie reszta wymaga pozwolenia na budowę (choć tu warto podeprzeć się też swoją wiedzą i na bieżąco rozwiewać wątpliwości). Dodatkowym utrudnieniem mogą być elementy, które wymagają projektu budowlanego gdy przekraczają jakieś wymiary. To świetna okazja, żeby powtórzyć sobie liczenia pola powierzchni!

Projekt wykonawczy

Ćwiczenie 8: Czytanie dokumentacji projektowej

Z projektem wykonawczym jest podobnie jak z projektem budowlanym – warto pokazać uczniom jak wygląda taka dokumentacja, jak bardzo szczegółowe są rysunki, jakie informacje zawiera i jak obszerne jest to opracowanie. Nie wystarczy jednak dać im do ręki kopii projektu i powiedzieć: Przejrzyjcie sobie! To zadanie może mieć formę quizu. Uczniowie dostają pełny projekt wykonawczy i muszą odpowiedzieć na kilka pytań. W ten sposób ćwiczymy przy okazji umiejętność czytania rysunków architektonicznych czy, szerzej, dokumentacji projektowej.

Przykładowe pytania, które mogą pojawić się w takim quizie:

W jakiej skali narysowany jest Plan Zagospodarowania Terenu?
Ile elementów wiklinowych zamieszczono w projekcie?
Jaki wymiar ma element U19?
Jaką linią oznaczone są strefy wolne urządzeń?
Co oznaczają symbole U, T i P?
Jaką konstrukcję zaproponowano w elemencie U7?
Jakiego producenta ławostołów wybrano?
Z jakiego materiału wykonane są słupki w elemencie U15?

Edycja

Wszystkie podane powyżej ćwiczenia zostały przetestowane lub będą testowane w najbliższym czasie przez moich uczniów. Jeśli przyjdzie mi do głowy jeszcze jakiś pomysł lub zweryfikuję powyższe, pozwolę sobie edytować ten wpis. Będę też wdzięczna za Twoje przemyślenia – co się u Ciebie sprawdziło, a co nie. I oczywiście chętnie też poczytam o Twoich pomysłach. Napisz komentarz lub wyślij mi maila.